Het Modellenrecht biedt een belangrijke bescherming voor de esthetische aspecten van producten en stimuleert innovatie in design. Door aan de voorwaarden voor bescherming te voldoen, kunnen ontwerpers en bedrijven hun unieke ontwerpen beschermen en exclusieve rechten uitoefenen. Zonder bescherming lopen zij het risico dat hun ontwerpen worden gebruikt door anderen.
Sinds 1 mei 2025 is het Europese modellenrecht gemoderniseerd: het Gemeenschapsmodel heet nu Uniemodel en ook digitale en bewegende ontwerpen zijn beter te beschermen. Lees meer in ons blog over de modernisering.
Modelrecht, ook bekend als tekeningen- of modellenrecht, biedt bescherming aan het unieke uiterlijk van gebruiksvoorwerpen. Dit recht erkent de esthetische aspecten van een object, zoals de vormgeving, kleur, of het gebruikte materiaal. Het is van toepassing op zowel tweedimensionale ontwerpen, zoals patronen op textiel, als op driedimensionale vormgeving, bijvoorbeeld van gebruiksvoorwerpen zoals telefoons of stoelen.
Om voor modelbescherming in aanmerking te komen, moet een ontwerp aan drie hoofdvoorwaarden voldoen:
Er geldt een respijttermijn van twaalf maanden: een openbaarmaking door de ontwerper zelf in die periode vóór de depotdatum staat niet in de weg aan de nieuwheid van het model. In Europa en de Verenigde Staten kan men gebruikmaken van deze respijtperiode. Echter, voor landen buiten deze regio's kan het openbaar maken van het ontwerp binnen dit jaar leiden tot het verlies van de mogelijkheid op modelbescherming.
Modelrecht wordt in de Benelux en Europese Unie verleend zonder voorafgaande toetsing op nieuwheid of eigen karakter. In geval van een conflict is het aan de partijen (eventueel via juridische weg) om de geldigheid van de bescherming aan te tonen.
De beschermingsduur van het modelrecht is in beginsel vijf jaar vanaf de aanvraagdatum. Deze termijn kan verlengd worden in periodes van vijf jaar tot een maximum van 25 jaar. In sommige landen kan de maximale beschermingsduur beperkt zijn tot vijftien jaar.
Hoe lang is een model beschermd?
Een ingeschreven Benelux- of EU-model is vijf jaar geldig en kan worden verlengd tot maximaal 25 jaar.
Mag ik mijn ontwerp al tonen vóór het depot?
Ja, binnen de respijttermijn van twaalf maanden vóór de depotdatum staat een openbaarmaking door uzelf niet in de weg aan de nieuwheid.
Is een ontwerp ook zonder registratie beschermd?
Beperkt: een niet-ingeschreven EU-model beschermt drie jaar en alleen tegen namaak.